Śrutowanie metalu

Śrutowanie metalu to jedna z najczęściej stosowanych metod obróbki strumieniowo-ściernej. Pozwala skutecznie usuwać zanieczyszczenia z powierzchni metalu, ujednolicać ją i przygotować do dalszych etapów, takich jak malowanie czy nakładanie powłok ochronnych. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega śrutowanie, jak przebiega proces oraz czym różni się od piaskowania.

Śrutowanie metalu

Śrutowanie to jedna z metod obróbki elementów stalowych. Proces ten, powszechnie stosowany w przemyśle, wpływa nie tylko na zewnętrzny wygląd metalu, ale również wzmacnia jego strukturę oraz uszlachetnia powierzchni metalu. Ze względu na podobieństwa śrutowanie bywa nazywane piaskowaniem, jednak w praktyce są to procesy różniące się medium obróbczym i organizacją pracy. Na czym dokładnie polega śrutowanie oraz jakie są te różnice? Odpowiadamy.

Śrutowanie stali, metalu

Śrutowanie stali w procesach produkcyjnych staje się dzisiaj wymogiem nie do ominięcia. Elementy i detale stalowe często decydują o trwałości produktu finalnego, dlatego ich stan nie może budzić wątpliwości. Odpowiednie przygotowanie i zabezpieczenie antykorozyjne pozwala utrzymać wymagane właściwości. Dodatkowym atutem śrutowania jest poprawa estetyki obrabianych detali – i choć nie zawsze jest to czynnik kluczowy, bywa istotny w wielu zastosowaniach.

Czym jest śrutowanie? Na czym polega śrutowanie?

Śrutowanie jest procesem polegającym na oczyszczaniu elementów stalowych za pomocą materiałów o wysokich właściwościach ściernych. Strumień ścierniwa wytwarzany jest przy pomocy sprężonego powietrza albo tworzy go siła odśrodkowa turbiny (czasem nazywanej kołem rzutowym). Najważniejszym zastosowaniem jest przygotowanie powierzchni metalu do pokrycia nową powłoką ochronną – śrutowanie wspiera usuwaniu zanieczyszczeń, starych powłok i produktów korozji, a jednocześnie nadaje powierzchni kontrolowaną chropowatość.

Z uwagi na bezpieczeństwo oraz możliwość łatwego odzyskiwania materiału ściernego, śrutowanie często odbywa się w specjalistycznych kabinach śrutowniczych, nazywanych również komorami. Metoda ta jest stale udoskonalana – zaawansowane technologie wspierają powtarzalność efektu oraz wysoki poziom bezpieczeństwa osoby obsługującej proces.

Proces śrutowania wykorzystywany jest najczęściej do oczyszczania powierzchni metalowych. Nadaje im lekkiej chropowatości, która stanowi dobrą bazę do dalszego pokrywania powłokami ochronnymi o lepszej przyczepności. Energia ścierniwa – ze sprężonego powietrza lub koła turbiny – uderza z dużą prędkością i siłą w obrabiany materiał, co umożliwia usuwaniu zanieczyszczeń: rdzy, zgorzeliny oraz starych powłok lakierniczych i farbiarskich. Śrutowanie nie tylko czyści obrabianą powierzchnię, ale również ją wzmacnia.

Śrutowanie znajduje też zastosowanie w obróbce elementów kamiennych lub betonowych. Pozwala uzyskać zadaną chropowatość, tworząc zamierzony architektonicznie efekt wizualny.

Do przeprowadzenia śrutowania metali wykorzystuje się różnorodne materiały ścierne. Specjaliści najchętniej wybierają:

• Śrut staliwny
• Korund
• Piasek
• Rozdrobnione szkło
• Garnet
  

O wyborze właściwego materiału ściernego decyduje w dużej mierze planowany efekt końcowy. Jeśli rezultaty nie są zadowalające, warto rozważyć inne medium, które może przynieść lepsze efekty pracy. Na efektywność obróbki strumieniowo-ściernej wpływają m.in.: ciśnienie sprężonego powietrza lub cieczy, kąt strumienia oraz odległość dyszy od obrabianej powierzchni – w tym praca wysokim ciśnieniem, gdy wymaga tego rodzaj zabrudzeń lub oczekiwany stopień czystości.

W obróbce strumieniowo-ściernej spotyka się też warianty „na mokro”, gdzie woda pomaga ograniczać pylenie (a czasem również wspiera efekt myjący). Trzeba jednak pamiętać, że obecność wody może sprzyjać szybszemu utlenianiu elementów metalowych, dlatego parametry procesu dobiera się do warunków i celu obróbki.

Śrutowanie stali nierdzewnej i przygotowanie do dalszej obróbki

W praktyce przemysłowej spotyka się także śrutowanie stali nierdzewnej – zwykle wtedy, gdy celem jest kontrolowane ujednolicenie powierzchni i przygotowanie do dalszej obróbki. W procesie śrutowania stali dobór ścierniwa, parametrów oraz czasu pracy powinien odpowiadać konkretnych potrzeb danego elementu i planowanego zastosowania. To ważne, bo sposób przygotowania powierzchni metalu wpływa na jakość kolejnych prac.

W zależności od tego, co będzie realizowane dalej, śrutowanie może pełnić rolę etapu przed dalszą obróbką – np. przed nakładaniem powłok, metalizacją lub innymi metodami zabezpieczenia. Dobrze przygotowana powierzchnia w procesie obróbki strumieniowo-ściernej odgrywa kluczową rolę w stabilności i przyczepności późniejszych warstw, a tym samym w jakości dalszych etapów produkcji.

Śrutowanie – stopnie czyszczenia powierzchni

Regulacja parametrami pracy oraz szeroki wybór ścierniw pozwala na uzyskiwanie różnych efektów. Poniżej przedstawiamy przykładowe stopnie czyszczenia powierzchni, które można osiągnąć podczas śrutowania:

• Klasa Sa 1 – likwiduje tłuste plamy, rdzę, powłokę malarską oraz obce zanieczyszczenia.
• Klasa Sa 2 – dopuszczalne są szczątkowe zanieczyszczenia przylegające do powierzchni.
• Klasa Sa 2,5 – akceptowalne są drobne ślady zanieczyszczeń, np. w postaci kropek.
• Klasa Sa 3 – daje efekt stali jednolitej metalicznie. Do osiągnięcia wyłącznie dla nowych elementów.

Różnica między śrutowaniem a piaskowaniem

Najprościej: różnica wynika z medium obróbczego i sposobu prowadzenia procesu. W śrutowaniu wykorzystuje się śrut, a ze względu na możliwość jego wielokrotnego użycia prace często realizuje się w urządzeniach śrutowniczych z obiegiem zamkniętym. To pomaga ograniczać koszty materiału oraz utrzymać porządek procesu.

Piaskowanie w sensie ścisłym odnosi się do pracy z piaskiem kwarcowym, który jest materiałem mocno pylącym. Potocznie „piaskowaniem” bywa też nazywana obróbka strumieniowo-ścierna innymi ścierniwami (np. korundem), jednak dobór medium zawsze zależy od zadanego efektu. Przy ścierniwach mineralnych, ze względu na pylenie, czasem stosuje się osłonę wodną.

Śrutowanie a polerowania metalu – różne cele, inne efekty

Warto pamiętać, że śrutowanie i polerowania metalu to procesy o innych celach. Śrutowanie skupia się na usuwaniu zanieczyszczeń (w tym także trudnych zanieczyszczeń) oraz przygotowaniu powierzchni do kolejnych operacji. Polerowanie z kolei dąży do wykończenia wizualnego i uzyskania możliwie równej struktury – często rozumianej jako idealną gładkość. Dlatego w wielu zastosowaniach śrutowanie jest etapem przed dalszą obróbką: stanowi przygotowanie pod dalsze prace, a nie ich „ostatni szlif”.

Jaki jest cel obróbki strumieniowo-ściernej?

Najczęściej celem jest uzyskanie właściwie przygotowanej powierzchni, dającej możliwość zabezpieczenia antykorozyjnego. Jednak mnogość możliwości, jakie daje śrutowanie, pozwala na zastosowanie w indywidualnie wybranych aplikacjach. Dlatego ze śrutowania korzysta się przy modernizacji, konserwacji i zabezpieczeniu konstrukcji, urządzeń lub gotowych produktów. Obróbka strumieniowo-ścierna oferuje śrutownice m.in. do:

• oczyszczanie powierzchni,
• usunięcie powłok malarskich, rdzy i zanieczyszczeń,
• ujednolicenie powierzchni,
• usunięcie skutków poprzednich obróbek,
• nadanie odpowiedniej chropowatości w celu przygotowania powierzchni pod malowanie, metalizację natryskową, laminowanie – czyli pod kolejne dalszą obróbką i wymagania technologiczne kolejnych dalszych etapów.

Zobacz także:

Śruby i nakrętkiRury